d
An igniting portfolio theme designed
to help you leave quite a mark.
Back to Top
Image Alt

ՀԱՄԲԱՐՁՄԱՆ ՏՈՆԸ ՄԱՐԶԵՐՈՒՄ

Մշակույթը յուրաքանչյուր ազգի համընդհանուր վարքի, արժեհամակարգի, նպատակների ու գործելակերպի ամբողջությունն է, որի միջոցով ազգը արարում, պահպանում և զարգացնում է աշխարհընկալման իր առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հարաբերվում է շրջապատող աշխարհի հետ։
Հազարամյակների խորքից մեզ հասած մշակութային ժառանգության վրայից մոռացության փոշին սրբելը, ճանաչելը, պահպանելը և զարգացնելը հայ ազգի յուրաքանչյուր սերնդի սրբազան պարտքն է նախնիների և գալիք սերունդների առջև։
Սերունդների առջև ունեցած պարտականության գիտակցումն է ընկած Հայկական Ցանցային Պետության Մշակույթի դեպարտամենտի գործունեության հիմքում։ Այդ ուղղությամբ առաջին քայլը “Հայկական ազգային տոների և ծեսերի տարածում և մասսայականացում” նախագծի շրջանակներում «Կէան» կրթամշակութային ՀԿ-ի հետ համատեղ՝ տեղական համայանքների աջակցությամբ Դվին, Քաղցրաշեն և Այգեզարդ գյուղերում Համբարձման տոնի առթիվ տոնախմբության կազմակերպումն էր:
Համբարձման տոնը սահմանվել է ի հիշատակ Հիսուսի երկրային կյանքի վերջին օրերի: Շարժական տոն է, նշվում է Զատկի 40-րդ օրը՝ հինգշաբթի։
Ծագումով առնչվում է նախաքրիստոնեական տոնացույցին, արտահայտում է մեռնող և հարություն առնող Աստծու, բնության զարթոնքի, վերածննդի գաղափարները։
Ըստ ժողովրդական հավատալիքների` չորեքշաբթի լույս հինգշաբթի գիշերը գուշակությունների, հրաշքների ու կախարդանքի գիշեր էր: Մարդիկ հավատում էին, որ տարին մեկ անգամ` Համբարձման գիշերը, աստղերը երկնակամարի տարբեր կողմերից գալիս միանում, գրկախառնվում էին ու դարձյալ վերադառնում իրենց տեղը։
Չորեքշաբթի երեկոյան երիտասարդ տղաներն ու աղջիկները երգ ու պարով հավաքում են յոթ գույնի ծաղիկ, սարքում Արուս կոչվող տիկնիկը: Հետո աղջիկները կժի մեջ յոթ աղբյուրից ջուր են լցնում, իրենց նշանները գցում ջրի մեջ և կուժը գիշերն «աստղունք» դնում՝ հանձնում աստղերի խորհրդին:
Հինգշաբթի առավոտը սկսվում է կաթնապուր եփելով։ Որոշ գյուղերում կաթնապուրը եփում են խմբովի, թաղերով կամ հարևաններով: Այդ օրվա կաթնապուրը մատաղ է, որը բաժանվում է առնվազն յոթ տեղ։ Սկսվում է Համբարձման հինգշաբթին՝ մարդկանց ծաղիկներով զարդարելու, տնետուն շրջելով ծաղկեփնջեր նվիրաբերելու, ծաղիկը երգելով գովելու և բախտագուշակ վիճակահանություն անելու օրը։
Ծաղիկների կենտրոնում բազմած Արուս կոչվող տիկնիկով կժի շուրջ խմբված աղջիկների բախտագուշակ քառատող երգերից հետո կժից հանվող նշանները՝ ըստ երգի բովանդակության, նշանի տիրոջը երջանկություն էր ավետում կամ դժբախտություն կանխագուշակում։
ASCENSION DAY IN ARMENIAN PROVINCES
Երջանկավետ քառատող էր, օրինակ.
Էս գիշեր, լուսնակ գիշեր,
Ձինն եկել, գետին նախշել,
Դոշդ դեմ արա պաչեմ,
Կեռ ունքեր, կարմիր թշեր,
Ջան վիճակ, ջան, ջան,
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան։
Դժբախտություն գուշակող քառատողի օրինակ.
-Առակ ելար մեջ գեղին,
Սիրտդ ընկավ օձու լեղին, Քո հորն ու մորը ի՞նչ ասեմ,
Որ քեզ տվին տախ (տհաս) տղին,
Ջան վիճակ, ջան, ջան,
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան։
ASCENSION DAY IN ARMENIAN PROVINCES
Վիճակահանությունն ավարտվում էր կժում մնացած ջուրն արտերում ու խոտհարքներում շաղ տալով։
Երիտասարդների համար տարվա այդ ամենաուրախ և հաճելի օրերից մեկը վերջանում էր դաշտերում ու այգիներում կազմակերպված զբոսախնջույքներով ու խմբապարերով, որոնց ուղեկցող երգերում տիրապետող էր առատության, բարօրության թեման.
ASCENSION DAY IN ARMENIAN PROVINCES
Յոթը կտրիճ տղեկներ,
Չնարի պոյ ունեցող,
Առնենք էլլանք սարերը,
Պարենք մեկտեղ գոտիման,
Սարեր, ձորեր թող խնտան,
Սեր ճաներեն թամպուրա,
Ու շենցնենք մեր տներ,
Վարենք, ցանենք մեր լարեր (արտեր),
Որ տան մեզի շատ բերքեր...
Երեկոյան, տունդարձին, տոնի ավարտն ակնարկելով, խմբովին երգում էին.
Համբարձման երկուշաբթին.
Առեք փոցխն ու գերանդին...
Տոնը վերջացավ, աշխատանքը վերսկսվեց։
ASCENSION DAY IN ARMENIAN PROVINCES